با پزشکان

دکتر محمد آذرفر

پزشک تغذیه کلینیکی و متابولیسمی

دکتر امیر حسن محبوبی

فلوشیپ فوق تخصصی اورولوژی اطفال

تنبلی تخمدان علائم و درمان آن

تنبلی تخمدان علائم و درمان آن

 

تنبلی تخمدان (PCO) یا سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

برای اطلاع بیشتر راجع به بیماری‌های تخمدان باید اول درباره تخمدان و نحوه عملکرد آن آشنایی داشته باشیم. ما عملکرد تخمدان را به زبانی ساده برای شما توضیح خواهیم داد.
در تخمدان زنان سلول‌های اولیه‌ای وجود دارند که تبدیل به تخمک می‌شوند و در صورتی که با اسپرم لقاح داشته باشند جنین به وجود خواهد آمد. اما تخمک چرا و چگونه به وجود می‌آید؟
داخل مغز هر فردی غده‌ای به نام هیپوفیز وجود دارد و داستان تخمک از همین غده هیپوفیز آغاز می‌شود.
اول هر دوره پریود دستور (هورمونی) با نام FSH توسط هیپوفیز صادر می‌شود. این هورمون به تخمدان دستور می‌دهد چند سلول از سلول‌های اولیه‌ای را که فقط در تخمدان وجود دارد رشد بدهد و تخمدان ۹ الی ۱۰ عدد از این سلول‌ها را انتخاب کرده و شروع به رشد آن‌ها می‌کند. سلول‌هایی که در حال بزرگ شدن هستند از خود دستوری (هورمون) برای رحم تولید می‌کنند که استروژن و پروژسترون نامیده می‌شوند که به رحم دستور می‌دهند که خودت را برای ورود تخمک و یک بارداری احتمالی آماده کن و رحم نیز شروع به رشد کردن و آماده کردن خودش می‌کند و دیواره‌هایش را بیشتر می‌سازد (با مویرگ‌های بسیار ظریف)
بین روزهای ۱۲ تا ۱۶ بعد از آخرین پریود هیپوفیز مجددا دستور دیگری ( هورمون) به نام LH می‌دهد که به تخمدان دستور می‌دهد بزرگ‌ترین و بهترین و آماده‌ترین سلول خود را برای تخمک شدن به رحم بفرستد و به تخمدان دستور می‌دهد بقیه سلول‌هایی که این ماه آماده کرده‌ای نیز برای پشتیبانی از تخمک به ساختن هورمون پروژسترون ادامه بدهند تا اگر جنینی به وجود آمد بتواند به زندگی داخل رحمی خودش ادامه بدهد. حال اگر لقاح اتفاق بیفتد و حاملگی صورت پذیرد جنین به سلول‌های پشتیبانی که پروژسترون تولید می‌کردند دستور می‌دهد تولید پروژسترون را ادامه دهد و اگر حاملگی صورت نپذیرد هیپوفیز مجددا همان دستور FSH را صادر می‌کند. سلو‌ل‌های قبلی تحلیل رفته و تخمدان مجددا شروع به رشد دادن سلول‌های جدید می‌کند و این داستان هر ماه از زمان بلوغ تا یائسگی ادامه پیدا می‌کند.

 

علت مشکلات و بیماری‌های تخمدان چیست؟

جواب بسیار ساده است. هر وقت مشکلی در این چرخه ایجاد شود به طور مثال خود تخمدان و یا هیپوفیز و یا داخل رحم و یا هر علتی از جای دیگر بدن بتواند در روند این چرخه مشکل ایجاد کند فرد به بیماری‌های تخمدان دچار می‌شود.
علت مشکلات و بیماری‌های تخمدان چیست؟

 

دلایلی که باعث ایجاد تداخل در عملکرد درست چرخه می‌شود؟ (هیپوفیز، تخمدان، رحم)

  • چاقی (در افراد چاق چربی بدن آن‌ها ممکن است باعث افزایش هورمون استروژن و هورمون مردانه شود)
  • علت‌های ژنتیکی
  • استرس‌های روحی
  • مشکلات هورمون انسولین و دیابت
  • مشکلات و بیماری‌های تیروئیدی
  • مشکلات غده فوق کلیوی
  • تومورهای مغزی
  • مشکلات وبیماری‌های عفونی ومیکروبی لگن و رحم
  • برخی داروها
  • و بسیاری از دلایل شناخته شده و شناخته نشده دیگر که می‌تواند باعث تداخل در عملکرد درست تخمدان شود.

 

این را به یاد داشته باشید که اولین و مهم‌ترین علامتی که ممکن است نشان‌دهنده مشکلات تخمدانی باشد نامنظم شدن پریودها (قاعدگی) می‌باشد. از شایع‌ترین مشکلاتی که برای تخمدان به وجود می‌آید تنبلی تخمدان (PCO) یا سندرم تخمدان پلی کیستیک است.

 

علائم تنبلی تخمدان:

  • نامنظمی قاعدگی به صورت قطع قاعدگی، طولانی شدن قاعدگی، قاعدگی شدید و…
  • نازایی (البته با درمان بهبود می یابد)
  • چاقی
  • افزایش هورمون‌های مردانه
  • جوش و آکنه
  • افزایش موهای صورت و ضخیم شدن موها
  • کاهش موهای پیشانی
  • چرب شدن پوست بدن
  • اکانتوزیس نیگریکانس (تیرگی چین‌های پوستی) هم یکی از علائمی است که در تنبلی تخمدان در افراد چاق ممکن است دیده شود که معمولا در قسمت‌های گردن، زیر بغل، زیر پستان، کشاله ران مشاهده می‌شود.
  • در سونوگرافی کیست‌های متعدد دیده می‌شود. البته گاهی نیز این بیماری وجود دارد و با این حال سونوگرافی منفی می‌شود بنابراین نمی‌توان در این مورد فقط به جواب منفی سونوگرافی اکتفا کرد. اما سونوگرافی بهترین راه برای پیگیری این بیماری است و اگر سونوگرافی آندوواژینال انجام شود جواب دقیق‌تری را نشان می‌دهد اما از این روش در دختران باکره نمی‌توان استفاده کرد. از طرف دیگر هم چربی زیاد شکم در برخی بیمارها و بنا به برخی دلایل دیگر ممکن است در جواب سونوگرافی اختلال ایجاد شود.
  • قند خون بالا
  • در بررسی آزمایشگاهی LH بالا و FSH پایین است.
  • بالا بودن میزان هورمون استروژن
  • کم کاری تیروئید
  • برخی داروها نیز ممکن است در ایجاد این بیماری مؤثر باشند.

علائم تنبلی تخمدان

 

عوارض تنبلی تخمدان

تنبلی تخمدان باعث رشد بی‌رویه مخاط داخلی رحم شده که در طولانی مدت ممکن است باعث بروز سرطان رحم شود.
همانطور که گفتیم در افرادی که مبتلا به این بیماری هستند مقدار انسولین و هورمون مردانه افزایش پیدا می‌کند و این عامل باعث تخمدان‌ها هورمون مردانه بسازند و در نتیجه آکنه (جوش) به وجود می‌آید و باعث رشد موهای ضخیم و تیره رنگ بر روی بدن می‌شود. علاوه بر این دیابت، حملات قلبی، چاقی و فشار خون بالا نیز از عوارض تنبلی تخمدان است.

 

درمان تنبلی تخمدان

روند درمان PCO یا تنبلی تخمدان حداقل ۶ ماه تا ۱ سال طول می‌کشد و اثرات درمان در حدود ۱ سال بعد از شروع درمان مشخص خواهد شد.
در افراد چاقی که مبتلا به تنبلی تخمدان هستند باید وزن خود را کاهش دهند. کاهش وزن تأثیر زیادی در روند درمان این بیماری دارد.

 

داروها

۱- سیپروترون کامپاند (دیان) diane که در روز پنجم قاعدگی شروع شده و به مدت ۲۱ روز هر شب ۱ عدد مصرف شود. بعد از اینکه بسته تمام شد ۷ روز دارو نمی‌خورید و از روز ۸ بسته بعدی را شروع می‌کنید. قرص LD هم برای درمان این بیماری تجویز می‌کنند. برای تنظیم مدت چرخه‌های قاعدگی مصرف داروهای پیشگیری از بارداری جز اساسی درمان برای بهبودی است.
۲- اسپیرونولاکتون ۲۵ میلی‌گرم که باید هر روز ۲ عدد قرص مصرف شود.
۳- متفورمین ۵۰۰ میلی‌گرم که باید روزی ۱ عدد مصرف شود. این دارو برای افرادی که دارای اضافه وزن هستند و یا قند خون بالایی دارند داده می‌شود.
۴- در هر ۳ مورد از داروهای بالا در صورتی که ۱ سال مصرف شوند بیمار بهبود خواهد یافت اما باید بگوییم که داروهای اصلی برای این دسته از افراد ورزش و کاهش استرس است. چه استرس باعث پرخوری فرد شود و چه او را بی‌‌اشتها کند فرقس نمی‌کند در هر صورت به فرد ضرر خواهد زد.
برای درمان تنبلی تخمدان داروهای دیگری نیز هستند که پزشک بر حسب علت بروز بیماری برای بیمار تجویز می‌کند. به طور مثال وقتی فرد دارای مشکلات تیروئیدی است و یا مشکلات غددی دارد فرد باید حتما به متخصص غدد مراجعه کرده و نسبت به درمان اقدام کند.

 

نکته:

مصرف اسپیرونولاکتون و سیپروترون کامپاند همراه هم مشکلی ایجاد نمی‌کند و حتی برخی از متخصصان معتقدند باعث اثربخشی بهتر نیز می‌شود اما متفورمین بهتر است در ساعات دیگر و همراه با یکی از وعده‌های غذایی مصرف شود.

 

کنترل سندرم تخمدان پلی کیستیک با تغذیه

با داشتن یک برنامه غذایی صحیح می‌توان سندرم تخمدان پلی کیستیک را کنترل کرد.
حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد از افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک، دارای اضافه وزن هستند. همچنین از نشانه‌های مهم این بیماری مقاومت به انسولین، افزایش انسولین، دیابت نوع دو، اختلال چربی‌های خون و فشارخون بالا به همراه افزایش وزن می‌باشد.
زنان مبتلا به تنبلی تخمدان از مصرف بدون کنترل و بیش از حد منابع کربوهیدرات‌ها مانند انواع نان‌های سفید، بیسکوئیت، شیرینی و برنج سفید بدون اینکه احساس سیری کامل کنند شکایت دارند.
افزایش ناگهانی و شدید هورمون انسولین باعث می‌شود چربی در سلول‌ها ذخیره شود از این رو پایین نگه داشتن سطح انسولین می‌تواند به مرور زمان وزن را کاهش داده و نشانه های این بیماری را بهبود بخشد.
زنانی که به این بیماری مبتلا هستند نباید به این فکر کنند که منابع غذایی کربوهیدراتی را به طور کامل از برنامه غذایی خود حذف کنند. مانند سایر افراد انرژی پایه و مورد نیاز بدن افرادی که مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک هستند نیز باید از کربوهیدرات‌ها تامین شود، اما چیزی که اهمیت دارد نوع، مقدار و ترکیب کربوهیدرات‌هایی است که فرد دریافت می‌کند. مبتلایان به این سندرم نباید از رژیم‌های پر پروتئین و کم کربوهیدرات پیروی کنند.
این دسته از افراد نباید کمتر از ۳ ساعت بین وعده‌های اصلی غذا و میان وعده‌های خود فاصله بیندازند و همچنین نباید وعده شام را به طور کامل حذف کنند. توصیه می‌شود مبتلایان به این سندرم سبزی‌های نشاسته‌ای را با سبزیجات غیر نشاسته‌ای جایگزین کنند و از نان و ماکارونی سبوس‌دار در رژیم غذایی خود استفاده کنند. همچنین بهتر است به جای استفاده از آب‌میوه‌های صنعتی و مصرف غلات بدون شکر و حاوی فیبر بالا در وعده صبحانه از میوه‌های تازه یا یخ‌زده استفاده کنند. کوچک کردن وعده‌های اصلی غذا و استفاده از میان وعده‌هایی مانند سالاد سبزی‌ها، حبوبات، ماست کم چرب و گردو نیز توصیه می‌شود.
توجه داشته باشید که درج عبارت‌های بدون قند و بدون چربی بر روی محصولات غذایی دلیل بر این نیست که آن‌ها برای مصرف مناسب هستند. نوع چربی و روغن دریافتی هم در مبتلایان به این بیماری حائز اهمیت است.
یکی از مهم‌ترین دلایل ناباروری زنان سندرم تخمدان پلی کیستیک یا تنبلی تخمدان است. ۶ تا ۱۰ درصد از دختران و زنان مبتلا به این بیماری هستند و این بیماری می‌تواند از زمان بلوغ آغاز شود، اما معمولا در دوره جوانی خود را نشان می‌دهد. علت اصل یبروز این سندرم هنوز مشخص نشده است درمان قطعی شناخته شده‌ای هم برای آن وجود ندارد، اما می‌توان با اصلاح شیوه زندگی بخصوص کنترل تغذیه و برخی درمان‌های دارویی آن را کنترل کرد.
کنترل سندرم تخمدان پلی کیستیک با تغذیه

 

درمان تخمدان پلی کیستیک با چهار گیاه دارویی مفید:

برخی گیاهان دارویی هستند که در بهبود و درمان بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک و یا تنبلی تخمدان مفید هستند که در این قسمت آن‌ها را به شما معرفی خواهیم کرد:

 

پنج انگشت:

طب گیاهی در کنترل بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک بسیار حائز اهمیت است. گرچه بهترین درمان برای این بیماری توسط پزشک متخصص انجام می‌شود اما خوددرمانی با گیاه پنح انگشت Vitex agnus-castus هم می‌تواند باعث بهبود قابل توجهی برای این بیماری شود. از این رو باید حداقل ۳ تا ۴ ماه آنرا مصرف کنید تا به نتایج دلخواه خود برسید.

 

نخل اره‌ای:

بر اساس مطالعات انجام شده عصاره نخل اره‌ای فعالیت ضد آندروژنی دارد و در نتیجه می‌تواند به درمان سندروم پلی کیستیک که به علت بالا رفتن سطح هورمون آندروژن در زنان اتفاق می‌افتد کمک کند.

 

گل صدتومانی:

با این که گل صدتومانی اکثرا دارویی برای دردهای دوره‌ای مانند فیبروئید است اما اگر با شیرین بیان مصرف شود ممکن است علائم سندروم تخمدان پلی کیستیک را از بین ببرد و در باروری زنان مؤثر باشد.

 

شیرین بیان:

بر اساس تحقیقات انجام شده در چین شیرین بیان می‌تواند در سندروم تخمدان پلی کیستیک مؤثر باشد و باعث بهبود نظم قاعدگی و باروری شود. علاوه بر این این گیاه از کبد و بافت‌های غشایی در معده و مسیرهای تنفسی محفاظت می‌کند. شیرین بیان در بازیافتن سلامتی و بهبود بعد از بیماری بسیار مؤثر است.

 

درمان تنبلی تخمدان با طب سنتی:

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک با طب سنتی یک الی سه ماه طول می‎کشد و برای بهبود کامل در طول درمان باید موراد توصیه شده را به طور کامل مصرف کنید.

  1. بادکش زیر شکم و کمر. این کار باید توسط افراد باتجربه و حرفه‌ای انجام شود.
  2. نوشیدن شبی یک لیوان عرق رازیانه همراه با یک قاشق مرباخوری عسل به غیر زمان قاعدگی.
  3. کمی عسل و سیاه دانه را نیم‎کوب کرده و سپس با هم مخلوط کنید و در طول روز ۲ قاشق مرباخوری از آن را صبح و شب میل کنید.
  4. این داروی ترکیبی را بسازید و آن را در روزهای پاکی و طی ۱۴ مرحله به صورت واژینال استفاده کنید. برای به دست آوردن داروی ترکیبی یک نخود زاج را با یک قاشق مرباخوری عسل و یک قاشق چایخوری روغن زیتون بودار تصفیه نشده مخلوط کنید.
  5. درمان تکمیلی حجامت عام (مهره‎های پشت یا میان دو شانه)، حجامت ساکرال (در ناحیه ساکرال کمی پایین‎تر از مهره‎های کمری کاملا بین دو باسن)، حجامت زیر شکم هر ۲ هفته یک‎بار می‎باشد که باید حتما تحت نظر پزشکان متخصص طب سنتی انجام شود.

 

در آخر اینکه تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک یک بیماری شایع در بین زنان است و برای آن درمان‎های مختلفی وجود دارد. بنابراین با مشاهده علائم این بیماری نگران نشوید؛ فقط نزد یک پزشک متخصص بروید و با او در این رابطه مشورت کنید و با دریافتن عوامل ایجاد کننده آن اقدام به درمان آن کنید.

[تعداد: 2    میانگین: 3/5]
تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۵

دیدگاه‌های شما

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد

اطلاع از
avatar

wpDiscuz
داغترین مطالب

جهت عضویت در خبرنامه چیدنی لطفا نام و آدرس ایمیل خود را وارد نمایید.